Manchester United đã trải qua mùa giải Premier League thứ tư liên tiếp mà không giành được chức vô địch. Với những cổ động viên dưới 30 tuổi, đây có thể là thời kì khô hạn danh hiệu dài nhất trong đời họ.
Manchester United và 26 năm khô hạn hậu Matt Busby Vì thế sẽ càng không thể tưởng tượng được ra một Manchester United đã từng trải qua 25 năm mà không có nổi chức vô địch danh giá của bóng đá Anh. Đầu thập niên 90, đó là thực tế mà họ phải đối diện ở Old Trafford.
Trong khoảng từ năm 1968 đến 1993, các cổ động viên United đã chứng kiến tám đội bóng giành chức vô địch Giải Hạng nhất. Dù đã cố hết sức nhưng năm người là không thể để tái hiện lại những ngày tháng vinh quang như trong thời đại của Sir Matt Busby, và người hâm mộ ở Stretford End phải nhìn đối thủ truyền kiếp Liverpool vô địch quốc gia đến 11 lần. United không thể nào xen giữa vào đó.
Sau khi Sir Alex Ferguson giải nghệ năm 2013, Gary Neville đã mô tả một cách khéo léo bầu không khí của câu lạc bộ mà anh trưởng thành: “Manchester United từng có 26 năm khiến đám đông cổ động viên tức giận. Ngày hôm nay, các bạn nhìn thấy những cổ động viên này, đó không phải những cổ động viên mà tôi từng chứng kiến khi lớn lên trong thập niên 70 và 80.”
Sir Matt Busby: Dấu chấm hết cho một thời kỳ
Năm 1967, Manchester United giành chức vô địch Hạng nhất lần thứ bảy và cùng với Liverpool được xem như là đội bóng thành công nhất trong lịch sử giải vô địch quốc gia Anh. Với Matt Busby, đó là lần thứ năm và cũng là chức vô địch quốc gia cuối cùng trên cương vị huấn luyện viên của United. Đội hình vô địch cuối cùng của Busby bao gồm những Harry Gregg, Billy Foulkes, Nobby Stiles và “Bộ ba thần thánh” (Holy Trinity): Denis Law, Bobby Charlton và George Best. United khởi đầu không tốt ở mùa giải 1966/1967 nhưng sau đó là chuỗi 20 trận bất bại để kết thúc ở vị trí đầu bảng.
Tuy nhiên, đội bóng của Busby không thể xây dựng tiếp thành công của mình và nhìn chức vô địch rơi vào tay hàng xóm Manchester City vào năm sau. Thất bại 1-2 trong ngày cuối cùng của mùa giải trước Sunderland đã giúp Manchester City nâng cao danh hiệu năm 1968. Thành công ở European Cup của United năm đó khiến người hâm mộ quên đi nỗi thất vọng ở giải quốc nội của đội bóng. Busby cuối cùng đã đạt được tham vọng về một sự nghiệp lâu dài dẫn dắt United đến đỉnh cao của bóng đá châu Âu. Nhưng người đàn ông đã ở United gần 25 năm ấy đang bắt đầu phải làm quen với một cuộc sống hậu công việc huấn luyện viên bóng đá.
Đội bóng của Busby thi đấu rất không tốt ở mùa giải cúp châu Âu sau và không thể tái hiện lại phong độ đã từng giúp họ lên ngôi vô địch mới chỉ hai năm trước. Đội hình nay đã có tuổi và một ngôi sao như George Best đang bắt đầu thể hiện một thời kì bất ổn mà sẽ làm tổn hại đến sự nghiệp của ông sau này.
Tháng 1/1969, điều không thể tưởng tượng nhưng cũng là điều không thể tránh khỏi đã xảy ra, vị huấn luyện viên vĩ đại nhất của Manchester United tuyên bố sẽ giải nghệ vào cuối mùa giải. Đáng thất vọng với Busby là năm cuối cùng của ông lại kết thúc không thành công. United khép lại một năm buồn bã với vị trí thứ 11 chung cuộc.
Với sự ra đi đã hiện ra trước mắt của Busby, một sự lo âu xuất hiện khắp câu lạc bộ mà thường được thể hiện thông qua những màn trình diễn bạc nhược và kém thuyết phục. Như Best viết trong cuốn hồi ký của mình: “Bầu không khí đáng yêu mà chúng tôi từng có trong phòng thay đồ Manchester United đã biến mất.” Rõ ràng, đó là dấu chấm hết cho một kỷ nguyên. Và buồn thay cho các cổ động viên là phải mất gần ba thập kỷ sau đó để một người Scotland vĩ đại khác hồi sinh câu lạc bộ.
Cuộc sống hậu Busby
Người được trao nhiệm vụ bất khả thi trong việc thay thế Busby là huấn luyện viên đội dự bị Wilf McGuinness. McGuinness là một “đứa trẻ của Busby” và buộc phải giải nghệ ở tuổi 22 vì chấn thương.
Mọi chuyện bắt đầu tồi tệ với tân huấn luyện viên United khi ông không thể giành nổi một chiến thắng nào trong tám trận đấu đầu tiên. Dù khởi đầu không như ý muốn nhưng đội bóng của ông đã kết thúc mùa giải ở vị trí thứ tám và vào đến bán kết của League Cup và FA Cup. Không may cho McGuinness, câu lạc bộ đang cố gắng thích nghi với việc thay đổi huấn luyện viên sau 24 năm. Năng lực dẫn dắt của ông đã bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những di sản vô song do Busby để lại. Ông vẫn còn hiện diện ở Manchester United là vì ông đảm nhiệm một vị trí giám đốc của câu lạc bộ cho tới khi nghỉ hưu. Điều gây bất lợi cho McGuinness là Busby vẫn tham gia vào những vấn đề của đội một.
Trước thềm trận bán kết FA Cup với Leeds, Busby bỗng bác bỏ vai trò người thay thế mình và cho phép Best được thi đấu mặc dù cầu thủ người Bắc Ireland đã bị McGuiness cấm lên xe buýt của đội một. Điều này làm suy giảm quyền lực của vị huấn luyện viên mới và ông bắt đầu mất đi sự tôn trọng từ các cầu thủ. McGuinness cũng không may khi phải kế thừa một đội hình trung bình từ mùa giải 1968/1969 và không được cấp tiền để đem về những bản hợp đồng đáng chú ý và thu hút những cầu thủ mới về cho câu lạc bộ.
Kết quả là United bắt đầu mùa giải sau đó một cách nghèo nàn. McGuinness và đội bóng ít có sự trao đổi báo cáo lẫn nhau vì bất kì vấn đề gì cũng được báo cáo lên cho Busby hơn là vị huấn luyện viên đương nhiệm. Những kết quả bắt đầu sa sút và hy vọng duy nhất của McGuiness là giành được một danh hiệu. Chính vì thế ông đã rất tự tin khi United hòa đội bóng ở giải hạng ba là Aston Villa trong trận bán kết League Cup. Tuy nhiên, Quỷ đỏ phải nhận một thất bại không thể tin nổi trước Villa sau hai lượt trận và chỉ ba ngày sau đó là trận hòa 4-4 trước Derby. McGuinness bị sa thải.
Busby trở lại trong vài tháng còn lại của mùa giải. Và mặc dù United chỉ thắng năm trong 23 trận đấu trước đó nhưng ông đã truyền cảm hứng vào đội để thắng 11 trong 19 trận đấu tiếp theo. Busby một lần nữa lại giúp Bộ ba thần thánh tái hiện lại những màn trình diễn xuất sắc và ông giúp đội bóng thoát khỏi vị trí xuống hạng để rồi xếp chung cuộc ở vị trí thứ tám. Trận đấu cuối cùng của ông chắc chắn đã khiến người hâm mộ United phải rơi lệ, ngay cả với những người mạnh mẽ nhất. Chiến thắng 4-3 trước Manchester City mà Best, Charlton và Law đều có tên trên bảng tỷ số là một kết thúc đẹp để Busby vẫy tay chào tạm biệt.
United có ý định khôi phục lại vị thế là một trong những đội bóng mạnh nhất nước Anh và nhắm tới hai vị huấn luyện viên hàng đầu Vương quốc là Jock Stein và Don Revie trở thành huấn luyện viên tiếp theo. Tuy nhiên khi cả hai đều không chấp nhận công việc này, Busby chuyển sang Frank O’Farrell, người vừa lên hạng nhất cùng Leicester.
Triều đại ngắn ngủi của O’Farrell ở United gặp phải tình cảnh tương tự như đã từng xảy ra với McGuinness. Busby vẫn nhúng tay vào các vấn đề của đội một và O’Farrell cảm thấy ông không được cấp đủ tiền để tái xây dựng lại đội bóng. Đội hình đã già thêm hai tuổi so với thời điểm Busby ra đi và không may là một vài bản hợp đồng của O’Farrell không phải là sự thay thế hiệu quả nếu so với những gì diễn ra trước đó.
Tuy nhiên, ông đã bắt đầu công việc của mình ở Manchester khá tốt và vào Giáng sinh năm 1971, United đã leo lên vị trí đầu bảng. Đáng tiếc, phong độ của đội bóng đã suy giảm ở giai đoạn hai mùa giải và United lại kết thúc ở vị trí thứ tám, lần thứ ba liên tiếp. Mùa sau cũng là một khởi đầu khó khăn khi đội không thể thắng được một trận nào trong chín trận đấu đầu tiên.
United có lẽ đã không còn phụ thuộc vào Bộ ba thần thánh, những nhân vật chủ chốt phía sau thành công của đội bóng. Charlton đã 35 tuổi và tuyên bố giải nghệ vào cuối mùa. Law thì bỏ lỡ phần lớn mùa giải vì chấn thương đầu gối còn Best đã không thi đấu sau tháng 11 vì thói quen tiệc tùng nay đã vượt ngoài tầm kiểm soát.
Giọt nước làm tràn ly đến với O’Farrell vào tháng 12/1972. Sau thất bại 0-5 trước Crystal Palace, ông phải ra đi chỉ sau 18 tháng nắm quyền. Vị huấn luyện viên người Ireland cảm thấy thất vọng với cả Busby và câu lạc bộ và sau này ông khẳng định rằng mình bị đặt trong một tình thế bất khả thi: “Hầu hết những ngày tháng đỉnh cao của các cầu thủ đã ở lại phía sau. Nhưng bạn không thể nhanh chóng thay thế những người như Bobby Charlton và Denis Law được. Bạn không thể làm những việc ấy qua đêm được và tôi đã làm việc trên cơ sở đó nhưng rồi bị sa thải sau 18 tháng.”
Ban lãnh đạo United nhanh chóng có những động thái và bổ nhiệm huấn luyện viên người Scotland Tommy Docherty. Docherty trước đó đã gây dựng nên một đội bóng thành công ở Chelsea và đó là hy vọng để ông có thể làm điều tương tự ở Manchester. Ông khởi đầu tương đối thành công khi đưa đội bóng thoát khỏi vị trí xuống hạng trong giai đoạn hai mùa giải 1972/1973. Nhưng giờ đây lại có một cảm giác thất vọng và “thiếu an toàn” xuất hiện ở Old Trafford.
Đối thủ lớn nhất của United - Liverpool - năm đó đã vô địch giải hạng nhất và trở thành đội bóng thành công nhất lịch sử nước Anh. Mọi chuyện càng trở nên xáo trộn khi Charlton rời câu lạc bộ sau 17 năm và Law bị bán cho Manchester City.
Quỷ đỏ một lần nữa không thể tìm ra sự thay thế tương xứng cho những cầu thủ đã là huyền thoại của câu lạc bộ. Và đội bóng bắt đầu trượt dài trên bảng xếp hạng. Best giờ đây chỉ còn là cái bóng của chính mình. Cầu thủ chạy cánh này trước đó đã hai lần giải nghệ ở tuổi 26 và ngày 1/1/1974, ông đá trận cuối cùng cho câu lạc bộ.
Những màn trình diễn sa sút và thái độ chán nản khi mà ông cần sự giúp đỡ ở United khiến một vài cổ động viên ở Stretford End cảm thấy nhung nhớ những ngày tháng xưa cũ. Tuy nhiên, trong giai đoạn này, các cổ động viên lại tỏ ra lo lắng nhiều hơn. United đang đứng giữa cuộc chiến trụ hạng và đến giữa tháng Một, câu lạc bộ mới chỉ thắng ba trong 21 trận trước đó.
Docherty đã nỗ lực tăng cường sức mạnh cho đội bóng và kí hợp đồng với tiền đạo Lou Macari trong tháng đó, tuy nhiên điều đó lại không giúp gì nhiều cho họ. Đến tháng Ba, dường như đội bóng chắc chắn sẽ phải làm quen với cuộc sống ở hạng hai trong mùa sau. Và bất chấp một cuộc hồi sinh muộn màng, United chỉ còn có thể tự biết trách số phận khi ở trận đấu cuối cùng của mùa giải, họ đã bị Manchester City đánh bại. Trái ngược với những niềm tin mang tính đại chúng, cú đánh gót của Denis Law không phải là giọt nước làm tràn ly cuối cùng vì Quỷ đỏ không hề đếm xỉa tới việc xuống hạng.
Thật không thể tin được, chỉ sáu năm sau khi lên ngôi ở đấu trường châu Âu, United đã phải xuống hạng. Đơn giản là vì câu lạc bộ đã không thể bước tiếp sau thành công chưa từng có dưới thời kỳ của Busby và người đàn ông đã gây dựng lên United thì không thể tìm ra một người kế nhiệm xứng đáng.
Sự thay đổi may mắn
Mặc dù khắp Old Trafford là một sự thất vọng nhưng việc câu lạc bộ phải xuống hạng theo một cách nào đó đã mở ra một kỷ nguyên mới cho Manchester Untied. Busby tiếp tục tin tưởng Docherty sau khi đội bóng phải xuống hạng và đó là một quyết định tạo cảm hứng. Bất chấp những khó khăn trong năm trước, Docherty vẫn trung thành với đội hình của mình và chỉ có một bản hợp đồng trong mùa hè là Stuart Pearson. Thay vào đó, ông tìm kiếm ở các đội trẻ và tạo cơ hội cho những Sammy McIlroy, David Greenhoff, Jimmy Nicholl và Arthur Albiston ở đội một.
Mùa giải duy nhất của United không thi đấu ở giải đấu số một nước Anh kể từ sau Thế chiến thứ hai là một sự bất ngờ với các khán giả ở Stretford End. Các học trò của Docherty đã chạy đua cho chức vô địch và giành được nó trước một tháng. Người hâm mộ United được tận hưởng một thứ bóng đá tấn công nếu so với thời kỳ khó khăn của O’Farrell. “Tôi đã phải cảnh giác,” Docherty nói vào nhiều năm sau về triết lý tấn công của ông. “Nhưng phong cách tấn công của chúng tôi có nghĩa là chúng tôi sẽ phải nhận nhiều bàn thua. Thành thực mà nói tôi không bận tâm nếu chúng tôi phải nhận hai bàn thua miễn là chúng tôi ghi được ba bàn.”
Năm tiếp theo, đội bóng trẻ trung của Docherty gây ngạc nhiên khi cạnh tranh sát sao với Liverpool của Bob Paisley trong cuộc đua vô địch. Nhưng chỉ trong vài trận đấu cuối cùng của mùa giải, United đã không còn có thể lên ngôi vô địch được nữa. Manchester United cuối cùng kết thúc ở vị trí thứ ba và việc lọt vào trận chung kết FA Cup đã mang lại một làn gió hy vọng mới ở Old Trafford.
Rất nhiều người của nửa đỏ thành Manchester lại tiếp tục tỏ ra thiếu kiên nhẫn với sự sa sút của câu lạc bộ mà thường được thể hiện qua những hành vi bạo lực của các cổ động viên. Thế nhưng dưới thời Docherty, người hâm mộ đang hy vọng rằng chuỗi 10 năm không giành nổi một chức vô địch quốc gia của United sẽ chấm dứt ở mùa bóng 1976/1977. Tuy nhiên, họ đã phải nhận lấy nỗi thất vọng.
United không thể tiếp diễn những màn trình diễn ấn tượng từ mùa giải trước nữa và dù cho đã có những động lực đáng khích lệ trong suốt mùa giải nhưng họ chỉ có thể xếp thứ sáu chung cuộc. Docherty vẫn giữ được sự ủng hộ ở Old Trafford vì đã xây dựng nên một đội bóng có thể tạm hài lòng với một nguồn ngân sách chẳng mấy dư dả. Ông cũng nhận được sự yêu mến từ người hâm mộ nhờ chức vô địch FA Cup năm 1977, một danh hiệu có ý nghĩa đầu tiên sau chín năm, và ngăn cản kình địch Liverpool giành cú ăn ba.
Tuy nhiên, đó cũng là năm cuối cùng Docherty nắm quyền sau khi huấn luyện viên của United bị phát hiện quan hệ ngoài giá thú với vợ của bác sĩ câu lạc bộ. Từ đó Docherty đùa rằng ông là “người duy nhất bị sa thải vì tình yêu.”
Sau khi truyền thông điên cuồng bủa vây lấy sự ra đi của Docherty, United có một lựa chọn an toàn với Dave Sexton, người đã dẫn dắt Queens Park Rangers đến gần với chức vô địch giải hạng nhất chỉ một năm trước đó. Sexton là một người hiền lành và kín tiếng, ông chưa bao giờ có được sự ủng hộ tuyệt đối từ người hâm mộ Untied. Năm đầu tiên ở câu lạc bộ, ông dẫn dắt United kết thúc ở vị trí thứ 10 đầy thất vọng. Đội hình về cơ bản vẫn giống như khi họ kết thúc ở vị trí thứ sáu trong năm trước, một điều mà rất nhiều cổ động viên ở khán đài Stretford End muốn nhấn mạnh.
Mùa giải sau đó, Sexton đã cố gắng đặt dấu ấn của mình lên đội bóng và khiến người hâm mộ United thêm khó chịu khi bán Gordon Hill cho Derby, đội bóng lúc này được dẫn dắt bởi chính Tommy Docherty. Hill là vua phá lưới của đội trong hai mùa trước đó. Sexton chiêu mộ thêm vài cầu thủ trong mùa giải 1978/1979 bao gồm Joe Jordan, Gordon McQueen và Mickey Thomas.
Nhưng Quỷ đỏ đã có rất ít những sự tiến bộ trên sân và chỉ có thể kết thúc ở vị trí thứ chín. Việc có mặt trong trận chung kết FA Cup không thể giúp gì cho tình cảnh bấp bênh của Sexton và sau đó họ còn thất bại 2-3 trước Arsenal. Liverpool khép lại thập niên 70 với chức vô địch quốc gia thứ tư trong bảy năm. Người hâm mộ United rõ ràng đã phải ghen tỵ với những thành công của đối thủ khi Liverpool bước vào thập kỷ thành công nhất trong lịch sử đội bóng.
Sexton lại tuyển quân một lần nữa trước thềm mùa giải 1979/1980 và mua Ray Wilkins với mức giá 750 nghìn bảng. Đội hình của Docherty đang bắt đầu tan rã và Sexton đang xây dựng đội bóng của riêng mình. United khởi đầu mùa giải đầy hứa hẹn với bốn chiến thắng sau sáu trận đầu tiên. Tuy nhiên, Sexton vẫn bị người hâm mộ chỉ trích vì thứ bóng đá nhàm chán. United năm đó bước vào một trận đại chiến mang tính “sử thi” với Liverpool, một trận đấu (không hề ngạc nhiên trong thời kỳ đó) đã kết thúc với vị trí đầu bảng thuộc về câu lạc bộ vùng Merseyside. Tính đến thời điểm ấy đã là 13 năm kể từ lần cuối Manchester United giành chức vô địch giải hạng nhất và thậm chí đã có những lời nguyền rủa với câu lạc bộ.
Mùa giải kế tiếp là mùa cuối cùng của Sexton ở sân Old Trafford. Lối chơi mang phong cách tiêu cực của ông đã dẫn đến quá nhiều trận hòa và kéo United trượt xuống vị trí thứ tám. Tuy nhiên, ông ra đi với tư cách là huấn luyện viên Manchester United đầu tiên trả 1 triệu bảng cho một cầu thủ - nhưng Garry Birtles đã không ghi nổi một bàn thắng nào trong mùa giải đầu tiên ở câu lạc bộ.
Dù khép lại mùa giải với bảy chiến thắng liên tiếp nhưng ban lãnh đạo United vẫn quyết định sa thải Sexson vào cuối mùa đó. Vị huấn luyện viên này đã phải trả giá vì không vô địch nổi một danh hiệu nào trong bốn năm và rất nhiều cổ động viên ở Old Trafford cảm thấy rằng đội bóng không hề khá lên chút nào so với ngày đầu tiên ông đến.
Kỷ nguyên Atkinson
Người ngồi vào chiếc ghế nóng ở Old Trafford là Ron Atkinson. Atkinson từng dẫn dắt đội bóng cũ West Brom lần lượt đến vị trí thứ ba và thứ tư trong hai mùa giải trước. United cũng đang thay đổi ở cấp thượng tầng và bầu ra một chủ tịch mới là Martin Edwards.
Vị chỉ huy trưởng ngay lập tức đưa đội bóng thoát ra khỏi những ngày ảm đạm dưới thời Sexton bằng cách thuê Atkinson. Sự bổ nhiệm của Edwards cũng đánh dấu một sự thay đổi ở câu lạc bộ khi Busby không còn là người lựa chọn huấn luyện viên mới nữa. Manchester United bắt đầu thoát ra khỏi cái bóng của vị cựu huấn luyện viên mà theo một cách nào đó đã kìm hãm sự phát triển của câu lạc bộ kể từ năm 1969.
Atkinson nổi tiếng vì thứ bóng đá tấn công của mình ở West Brom, điều mà người hâm mộ United mong mỏi. Ông đã mang một thời kì “bóng đá sâm panh” đến Old Trafford.
Tuy nhiên, nhiệm kì của Atkinson đã bắt đầu tương đối khó khăn khi ông được thông báo vào ngày đầu tiên rằng các cầu thủ có tầm ảnh hưởng là Mickey Thomas và Joe Jordan đã rời câu lạc bộ. Để thay thế họ, Atkinson kí hợp đồng với Frank Stapleton từ Arsenal đồng thời đem Remi Moses và Bryan Robson về từ đội bóng cũ West Brom.
Robson chính là kỉ lục chuyển nhượng cho cầu thủ Anh lúc đó với giá 1,5 triệu bảng. United đã có một khởi đầu lạc quan dưới thời tân huấn luyện viên và giành phần lớn thời gian nửa đầu mùa giải 1981/1982 ở ngôi đầu bảng. Rốt cục thì Quỷ đỏ lại thiếu sự ổn định so với Liverpool, đội bóng này lại lên ngôi một lần nữa. United đứng thứ ba, đã là sự cải thiện đến năm thứ bậc so với năm trước.
Mùa giải sau đó, người hâm mộ United lại chứng kiến điều tương tự. Đoàn quân của Atkinson kết thúc ở vị trí thứ ba trong năm thứ hai liên tiếp và lại một lần nữa không thể nào bắt kịp một Liverpool quá đáng sợ khi đó. Đại kình địch của United cũng đánh bại họ trong trận chung kết League Cup của mùa giải. Thế nhưng điều đáng mừng là họ cũng đã thêm được một chiếc cúp bạc vào năm 1983 với thành tích đánh bại Brighton trong trận chung kết FA Cup. Atkinson đã bổ sung thêm Paul McGrath và Arnold Muhren trong một mùa giải mà cầu thủ 17 tuổi Norman Whiteside thường xuyên góp mặt ở đội một.
Cổ động viên United tỏ ra hưng phấn trước thềm mùa bóng mới 1983/1984. Atkinson đã tạo ra một đội bóng tấn công và giải trí. Và nhờ chức vô địch FA Cup nên đã mang cúp châu Âu trở lại với sân Old Trafford. Vị trí thứ ba khiến cổ động viên United tin rằng năm 1984 sẽ là thời điểm chấm dứt giai đoạn 17 năm không giành được chức vô địch quốc gia. Dù cho họ cảm thấy không thể chịu đựng được việc Liverpool nắm thế độc tôn tuy nhiên với sự ra đi của Paisley thì nhiều người tin rằng United có thể tận dụng thời cơ từ những sự bất ổn mà đại kình địch của họ thể hiện. Và họ một lần nữa lại phải ngậm ngùi nhận lấy nỗi thất vọng.
Dù có khởi đầu rất đáng khích lệ khi United đánh bại Liverpool ở Charity Shield nhưng Joe Fagan đã giúp Liverpool thoát khỏi sự bất ổn và giành ba danh hiệu trong năm đầu tiên dẫn dắt đội bóng. Tuy nhiên, các cổ động viên của Untied vẫn giữ được sự lạc quan dưới sự dẫn dắt của Atkinson. Quỷ đỏ để mất vị trí thứ nhất nhưng họ đã giảm bớt một nửa khoảng cách điểm so với vị trí thứ nhất của mùa giải trước.
Đội bóng cũng có một chuỗi trận thành công ở đấu trường châu Âu và vào đến bán kết của Winners’ Cup. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1968 United vượt qua vòng hai của một giải đấu cấp châu lục trong đó bao gồm cái đêm nổi tiếng đối đầu với Barcelona của Diego Maradona tháng 3/1984. Atkinson bổ sung thêm Arthur Graham từ Leeds và đưa cầu thủ từ lò đào tạo trẻ Mark Hughes cơ hội đầu tiên để thi đấu chuyên nghiệp.
Tuy nhiên, chính sách chuyển nhượng chặt chẽ nghiêm ngặt của United đã ngăn chặn cơ hội vô địch quốc gia của họ. Atkinson bán tiền vệ chủ chốt Ray Wilkins cho AC Milan trong năm đó và thay thế bằng Gordan Strachan từ Aberdeen của Alex Ferguson. Jesper Olson và Alan Brazil cũng được bổ sung thêm vào đội ngũ của Atkinson.
Mặc dù United đã cạnh tranh cho chức vô địch giải hạng nhất trong ba mùa giải trước đó nhưng đội bóng này lại chưa bao giờ đặt ra một mục tiêu cạnh tranh chức danh hiệu một cách nghiêm túc trong mùa giải 1984/1985. Đội bóng của Atkinson lại một lần nữa đứng thứ tư chung cuộc và kém 14 điểm so với đội đầu bảng. Người hâm mộ United cũng tỏ ra thất vọng khi một câu lạc bộ vùng Merseyside một lần nữa lại giành chức vô địch.
Tuy nhiên, năm ấy chứng kiến Everton của Howard Kendall lật đổ Liverpool để đăng quang. United không thể thắng được Everton trong trận chung kết FA Cup, điều khiến Atkinson bắt đầu phải nhận lấy những sự thất vọng từ người hâm mộ.
Vị huấn luyện viên trưởng của United hiện đã ở năm thứ năm tại câu lạc bộ và những áp lực của cổ động viên bắt đầu xuất hiện vì không thể dẫn dắt đội bóng đến với chức vô địch quốc gia đã lảng tránh nhiều năm. Sau 10 trận đấu của mùa giải 1985/1986, câu chuyện 19 năm ấy dường như có vẻ đã đến hồi kết. United thắng tất cả các trận đấu trong tháng Tám và tháng Chín, giành được 30 điểm. Đội bóng không đánh rơi bất kì điểm số nào cho đến khi hòa 1-1 trước Luton vào tháng 10 và không thua một lần nào trong 15 trận đấu đầu tiên. Danh hiệu dường như đang trên đường tới thành Manchester vì Liverpool đang trong giai đoạn chuyển giao còn Everton không thể duy trì được phong độ ấn tượng so với mùa trước. Thế nhưng, United lại sụp đổ.
Bryan Robson bị loại ra khỏi lượt về của mùa giải vì chấn thương và sau khi không để thua một lần nào trong 15 trận đấu đầu tiên, Quỷ đỏ đã thất bại 10 trên tổng số 23 trận đấu tiếp theo. United cuối cùng xếp thứ tư, Liverpool lên ngôi vô địch lần thứ sáu trong tám năm. Rất nhiều cổ động viên United giờ đây cảm thấy rằng Atkinson không còn là người có thể đưa đội bóng tiến về phía trước nữa. Trong mắt họ, câu lạc bộ không hề tiến bộ trong bốn năm và nhiều người đã lo lắng về sự thống trị của Liverpool trong hơn một thập kỷ vừa qua. Phong độ của đội bóng dần dần đi xuống trong giai đoạn hai của mùa giải và Mark Hughes quyết định ra đi mùa hè năm 1986.
Điều đáng ngạc nhiên là Atkinson vẫn tại vị và tiếp tục ngồi ở chiếc ghế nóng khi bắt đầu mùa giải 1986/1987. Phong độ nghèo nàn từ mùa giải trước được nối dài và Manchester United đã thua sáu trong tám trận mở màn mùa giải. Tuy đã có một sự cải thiện ngắn ngủi trong tháng 10 nhưng Atkinson vẫn bị sa thải vào tháng 11/1986 sau một thất bại trước Southampton ở League Cup.
Tuy nhiên, dù thất bại trong vài năm cuối cùng ở Old Trafford thì Atkinson vẫn cho người hâm mộ thấy những khoảnh khắc của sự hy vọng trong cuộc săn lùng danh hiệu vô địch quốc gia. Theo một cách nào đó, ông chỉ có thể tự trách mình vì đội bóng đã không tiến bộ sau hai năm đầu tiên vượt quá sự kì vọng ở câu lạc bộ. Ông phải đối diện và giải quyết với sự kì vọng ngày càng gia tăng từ một trong những đội bóng được hâm mộ nhất cả nước, một đội bóng mà đã bị ám ảnh với việc vô địch giải đấu.
Thế nhưng, người đàn ông ấy đã thay đổi văn hóa của United sau những tháng ngày bình thường, xoàng xĩnh của Sexton và làm tăng niềm hy vọng lên ở Old Trafford. Với thành tích không bao giờ kết thúc ngoài top bốn trong năm mùa giải cũng như giành hai FA Cup và đưa đội bóng bước vào đấu trường châu Âu đầy ý nghĩa lần đầu tiên kể từ kỷ nguyên của Busby thì có thể xem đây là một triều đại thành công.
Atkinson cũng phải cân bằng thu chi ở United trong suốt quãng thời gian làm huấn luyện viên trưởng. Sau này ông khẳng định: “Tôi có năm năm tại vị ở United, tiêu một vài đồng bảng và buôn bán đủ khôn ngoan để đạt được hầu hết thành quả đó.” Ông cũng thuê Eric Harrison, người sau này sẽ tạo ra thế hệ 1992 nổi tiếng.
Cuối cùng, Atkinson đã phải trả giá vì không thể vô địch quốc gia trong năm năm tại nhiệm. Huấn luyện viên trưởng của United đã không gặp may khi dẫn dắt đội bóng trong suốt kỷ nguyên thống trị của Liverpool. Người hâm mộ United ngày càng mất kiên nhẫn với sự vắng bóng danh hiệu của mình và sự thành công của đối thủ truyền kiếp càng làm tăng thêm sự phẫn nộ với các cổ động viên ở Stretford End. Người được chọn để thay thế Atkinson sẽ nổi tiếng trong việc đưa Liverpool rời khỏi “vị trí chết tiệt mà họ đứng.”
Alex Ferguson: Cơn giông trước khi trời lặng gió
Alex Ferguson được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của Manchester United chỉ vài giờ sau khi Atkinson bị sa thải. Ông đã từng được liên hệ với vị trí này trong mùa hè trước đó nhưng vẫn ở lại Aberdeen.
Ferguson đã đạt những thành tựu gần như là không thể tin nổi ở Scotland khi phá vỡ sự thống trị của người Glasgow ở Giải vô địch quốc gia Scotland. Aberdeen vô địch ba lần trong suốt tám năm ông ở Pittodrie cũng như giành bốn Cúp Quốc gia Scotland. Tuy nhiên, thành công lớn nhất của ông ở Aberdeen đến vào năm 1983 khi đội bóng của ông vô địch Winners’ Cup với thành tích đánh bại Real Madrid trong trận chung kết.
Ferguson tiếp quản một Manchester United đang đứng thứ 20 ở giải vô địch quốc gia. Những cổ động viên nửa đỏ thành phố thậm chí bắt đầu lo sợ họ có thể bị đẩy vào một cuộc chiến trụ hạng. Trở ngại đầu tiên của Ferguson ở đội bóng là ông phải đối diện với thứ văn hóa rượu bia đang phổ biến trong các cầu thủ.
Những thành viên chủ chốt của đội một như Robson, Whiteside và McGrath là những kẻ “đầu trò” trong bối cảnh “rượu chè say sưa” ở United. “Tôi nhận ra rằng vấn đề [say rượu] là rất nghiêm trọng đến nỗi cần phải đương đầu và giải quyết ngay lập tức,” Ferguson khẳng định trong cuốn tự truyện của mình.
Chiến lược gia người Scotland chưa gặt hái được thành quả ngay lập tức khi ông chỉ có được bốn điểm sau bốn trận đấu đầu tiên. Tuy nhiên, chỉ một thất bại trong 13 trận tiếp theo đã đưa United leo lên vị trí thứ 10. Đoàn quân của Ferguson kết thúc ở vị trí thứ 11 tương đối ổn trong mùa giải đầu tiên của ông ở sân Old Trafford. Thậm chí nó còn ấn tượng hơn khi ông không hề có hoạt động mua sắm gì đáng chú ý trong suốt mùa giải.
Mùa bóng tiếp theo Manchester United kí hợp đồng với Viv Anderson, Brian McClair và Steve Bruce khi Ferguson bắt đầu xây dựng đội bóng của mình. Những dấu hiệu tích cực đã đến khi United đứng thứ hai sau khi chỉ thua năm trận trong cả mùa. Tuy nhiên, một câu chuyện cũ lại lặp lại, Liverpool giành thêm một chức vô địch quốc gia nữa.
Cảm giác quen thuộc và sự thất vọng tiếp tục bao trùm ở Old Trafford khi United không cải thiện thêm so với màn trình diễn của mùa giải trước. Tuy Mark Hughes đã trở lại câu lạc bộ trong mùa hè năm 1988 nhưng đội bóng của Ferguson vẫn tụt xuống vị trí thứ 11 trên bảng xếp hạng. Đội bóng xếp thứ ba trong tháng Hai nhưng phong độ tụt dốc không phanh và United chỉ thắng ba trong 14 trận cuối cùng của mùa giải.
Kết thúc nghèo nàn trong mùa 1988/1989 đã làm dấy lên nghi ngờ về khả năng huấn luyện của vị huấn luyện viên Scotland và càng khiến người ta cảm thấy rằng quyền thống trị của Liverpool sẽ không bao giờ suy giảm. Chuỗi ngày không vô địch quốc gia của United nay đã lên đến 22 năm, điều mà Ferguson cũng có thể nhận thức được. “Mọi người nói về một lời nguyền ở United. Thành thực mà nói, tôi không biết độ nghiêm trọng của sự mê tín đó là như thế nào,” ông nói năm 1989.
Mùa hè đó là một công cuộc tái xây dựng quy mô lớn, điều mà ban đầu không được hoan nghênh ở Old Trafford khi những người được ân sủng là McGrath và Whiteside phải ra đi. Strachan cũng chuyển đến Leeds và Remi Moses buộc phải giải nghệ vì chấn thương. Ferguson đã thay thế những cá nhân giàu kinh nghiệm đó bằng Gary Pallister, Neil Webb, Mike Phelan và Paul Ince. Không một ai trong số họ vượt quá 26 tuổi.
Ba năm sau khi chuyển đến từ Aberdeen, Ferguson chỉ còn giữ lại hai cầu thủ - Mike Duxbury và Bryan Robson - từ đội bóng mà ông từng gặp năm 1986. United khởi đầu mùa bóng tốt, đánh bại Arsenal 4-1 trong ngày mở màn. Thế nhưng Quỷ đỏ chỉ thắng được một trận từ đó cho tới giữa tháng 10 và tụt xuống vị trí 17. Câu lạc bộ cũng phải nhận một thất bại 1-5 đáng xấu hổ trước Manchester City vào cuối tháng Chín.
Một sự cải thiện phong độ đã giúp United leo lên vị trí thứ chín thời điểm giữa tháng 11 nhưng kế đó là chuỗi 11 trận không biết mùi chiến thắng. Thậm chí thời gian đó đã từng có thời điểm một tấm biểu ngữ được giương ra ở Old Trafford nói rằng “Ba năm bào chữa mà đội bóng vẫn đá như phân… chào nhé Fergie.”
Áp lực ngày càng tăng lên với Ferguson. Sau này ông thừa nhận thời điểm mùa đông mùa 1989/1990 là “giai đoạn đen tối nhất mà tôi từng gặp phải trong bóng đá.” Một trận hòa 0-0 trước QPR ở Old Trafford khiến đội chủ nhà phải nhận những tiếng la ó khắp sân vận động. Những tin đồn xuất hiện liên quan đến việc huấn luyện viên trưởng của United sẽ bị sa thải nếu đội bóng của ông thua trong trận đấu tiếp theo diễn ra một tuần sau trước Nottingham Forest ở FA Cup.
Bàn thắng ấn định tỉ số đem về chiến thắng của Mark Robins đêm đó sẽ luôn được nhớ tới như là bàn thắng cứu vãn sự nghiệp của Ferguson, điều này bị chiến lược gia người Scotland bác bỏ. Dù phong độ tại giải vô địch quốc gia của đội bóng không được cải thiện quá nhiều nhưng United tiếp tục vô địch FA Cup, làm sống lại những áp lực với vị trí thứ 13 của Ferguson. “Chúng ta sẽ không bao giờ biết được tôi đã gần việc bị sa thải như thế nào vì quyết định không bao giờ được ban lãnh đạo United đưa ra. Nhưng nếu không có chức vô địch ở Wembley đó, các cổ động viên sẽ cau có. Sự bất mãn sẽ quét qua câu lạc bộ,” Ferguson sau này thừa nhận trong cuốn tự truyện của mình.
Mặc dù sự lạc quan bao quanh Old Trafford vào tháng 5/1990, nhưng huấn luyện viên của United vẫn phải chịu áp lực to lớn về việc cải thiện những màn trình diễn không như mong muốn. Nhiều cổ động viên không tin rằng Ferguson là người lật đổ được đế chế của Liverpool mà vào năm 1990 đã nới rộng thêm với danh hiệu quốc gia thứ 18.
Ngày nay, người Merseyside vẫn đang chờ đợi để bổ sung thêm danh hiệu vào bộ sưu tập đó vì thời kì khô hạn của họ đang tăng thêm từng năm một. Đầu thập niên 90 chứng kiến sự thống trị của Liverpool với bóng đá Anh bắt đầu suy giảm. Kenny Daglish và Alan Hansen giải nghệ, trong khi những cầu thủ quan trọng như John Aldridge, Ray Houghton và Bruce Grobbelaar rời câu lạc bộ và chưa bao giờ được thay thế một cách tương xứng. Khi triều đại của Liverpool đến hồi khép lại, một khoảng trống của bóng đá Anh được mở ra mà có một người đàn ông có ý định và mục tiêu để lấp vào chỗ trống đó.
Mùa bóng 1990/1991 bắt đầu với những lo lắng thường bao quanh Old Trafford. Denis Irwin là bản hợp đồng duy nhất của mùa giải, điều đã chứng minh đó là một năm hứa hẹn với Quỷ đỏ. Phong độ phập phù khiến United không thể góp mặt trong cuộc đua vô địch nhưng đội bóng của Ferguson chắc chắn đã tiến bộ so với mùa trước; United khép lại mùa giải ở vị trí thứ sáu và không bị tụt hạng kể từ cuối tháng 12.
Tầm vóc của Ferguson đang bắt đầu hình thành và phát triển ở câu lạc bộ sau một giải cúp thành công nữa. United vô địch Winners’ Cup 1991, chấm dứt 23 năm chờ đợi mòn mỏi vinh quang ở đấu trường châu Âu. Đội bóng cũng góp mặt ở trận chung kết League Cup nhưng bị Sheffield Wednesday của Ron Atkinson đánh bại. Mùa giải cũng trở nên có ý nghĩa với màn ra mắt vào tháng 3/1991 của cầu thủ 17 tuổi Ryan Giggs. Sự hiện diện của cầu thủ Xứ Wales (giống như Lee Sharpe trong năm trước đó) là lời bảo chứng về tầm quan trọng của những tài năng trẻ trong suốt kỷ nguyên Ferguson.
Huấn luyện viên trưởng của Manchester United đã chứng minh rằng mình có khả năng vô địch những giải đấu cúp hơn, tuy nhiên vào năm sau ông đã đặt tầm nhìn về chiếc “Chén Thánh” của Manchester United. Paul Parker và Andrei Kanchelskis được bổ sung vào hàng ngũ của United cũng như Peter Schmeichel - một thủ thành còn ít tên tuổi.
Mùa giải bắt đầu khá xán lạn cho đội bóng khi họ thắng tám, hòa hai trong 10 trận đầu tiên ở giải vô địch quốc gia. Tuy nhiên, Quỷ đỏ không thể duy trì được phong độ đó và những trận hòa xuất hiện nhiều hơn trong phần còn lại của mùa giải. Mặc dù vậy các học trò của Ferguson vẫn dẫn đầu thời điểm giữa tháng Tư khi chỉ còn năm trận đấu. Nhưng với người hâm mộ United thì đó lại là một câu chuyện quen thuộc khi đội bóng sụp đổ, thất bại ba trận kế tiếp và dâng chức vô địch cho địch thủ Leeds.
Đó có lẽ là một đòn giáng mạnh với đội bóng chủ sân Old Trafford, tuy nhiên mùa bóng 1991/1992 đã thể hiện một khả năng cạnh tranh chức vô địch ổn định nhất kể từ thập niên 60. United không bị tụt xuống dưới vị trí thứ hai trong cả mùa giải và đặt ra những tiêu chuẩn cho mùa sau. Một chiếc cúp bạc cho các cổ động viên ở Stretford End là việc chứng kiến Liverpool đứng thứ sáu chung cuộc, vị trí thấp nhất trong 29 năm.
Ferguson nâng cao danh tiếng của mình hơn nữa khi bổ sung thêm một huy chương League Cup vào bộ sưu tập ngày càng lớn của mình. Ba mùa giải đã qua, mỗi mùa United giành được một danh hiệu nhưng không có danh hiệu nào trong số đó là thứ người hâm mộ thèm muốn nhất.
Trước thềm mùa giải 1992/1993, Manchester United mua Dion Dublin để bổ sung sức mạnh cho hàng công. Bất chấp bầu không khí lạc quan ở Old Trafford lúc đó, United khởi đầu mùa giải Premier League đầu tiên không tốt và thua trong cả hai trận đầu tiên. Đáp lại, Quỷ đỏ thắng năm trận trong khoảng từ giữa tháng Tám đến tháng Chín và lại hòa trong cả năm trận đấu tiếp theo.
Sau thất bại 0-1 trước Aston Villa đầu tháng Mười Một, United đứng thứ 10 và sự bi quan ở Stretford End khiến lập trường quen thuộc “chúng ta sẽ không bao giờ làm được điều đó” quay trở lại. Nhưng một vài tuần sau đó, United kí hợp đồng với Eric Cantona. Cầu thủ người Pháp được chiêu mộ sau khi Dublin bị gãy chân đầu tháng Chín. Cantona thể hiện đẳng cấp, sự điềm tĩnh và là mảnh ghép cần thiết cuối cùng trong cả bức tranh của Ferguson.
Từ thất bại ở Villa Park, United thắng tám trong 10 trận tiếp theo và leo lên vị trí thứ hai. Đội bóng của Ferguson duy trì được phong độ tuyệt vời và họ bắt đầu tháng Ba ở vị trí dẫn đầu. Một tháng thi đấu nhạt nhòa khi đội hòa ba trận liên tiếp và khởi đầu tháng Tư ở vị trí thứ ba khi mùa giải còn bảy trận nữa. Lúc này là cuộc đua tam mã giữa Manchester United, Aston Villa và Norwich.
United đánh bại Norwich trong trận cầu mang tính quyết định ngày 5/4 để giúp họ chỉ còn kém đội đầu bảng Villa một điểm. Trận đấu tiếp theo, United đang bị Sheffield Wednesday dẫn 1-0 khi trận cầu trên sân Old Trafford có tận 10 phút bù giờ. Steve Bruce ghi hai bàn thắng muộn nổi tiếng từ những cú đánh đầu để giúp United giành chiến thắng và Ferguson nhảy cẫng lên để tạo ra màn ăn mừng nổi tiếng. Chiến lược gia người Scotland sau này gọi cú đúp của hậu vệ này là bước ngoặt trong cuộc đua vô địch.
United tiếp tục giành được điểm số tối đa từ năm trận đấu cuối cùng và kết thúc mùa giải với 10 điểm nhiều hơn Villa, đội bóng đã tỏ ra thiếu sự ổn định trong giai đoạn cuối cùng của mùa giải. Cuối cùng sau 26 năm, Manchester United đã là nhà vô địch nước Anh.
Những cổ động viên của họ đã phải chịu đựng nỗi đau khi bị từ chối chiếc cúp bạc mà họ khao khát nhất trong gần ba thập kỷ, thì nay sự chờ đợi đó đã được tưởng thưởng một cách xứng đáng. United giành sáu trong tám danh hiệu Premier League tiếp theo và khi Ferguson giải nghệ năm 2013, họ là câu lạc bộ thành công nhất trong lịch sử giải vô địch quốc gia Anh. Huấn luyện viên người Scotland giành được 13 chức vô địch quốc gia một cách đáng kinh ngạc cùng Manchester United và rõ ràng là đã đánh bật Liverpool ra khỏi vị trí của họ.
Các cổ động viên ở Stretford End ngày nay có thể được đưa ra lời khuyên về tình cảnh của đội bóng trong thập niên 70 và 80 trước những lời cảnh báo khi huấn luyện viên người Scotland buộc phải giải nghệ. Những khó khăn mà David Moyes và Louis van Gaal phải đối mặt không quá giống so với những gì mà Wilf McGuinness và Frank O’Farrell gặp phải gần nửa thế kỷ trước.
Có lẽ sân Old Trafford sẽ không phải đợi 26 năm nữa để được nếm trải danh hiệu vô địch Premier League. Hoặc có thể bốn năm qua sẽ được lịch sử ghi nhận là nguồn gốc cho một giai đoạn khô hạn danh hiệu vô địch quốc gia nữa từ câu lạc bộ thành công nhất nước Anh.
Michael Plant (These Football Times).
Xem thêm bài viết: Man United và 26 năm khô hạn thời hậu Matt Busby tại Khám Phá 365
No comments